Zapomniane Kresy – zamek w Czerwonogrodzie

Rezydencja Janukowycza w Kijowie? Jaskółcze Gniazdo na Krymie? Wcale nie! najpiękniejsze zamki na Ukrainie znajdują się w jej zachodniej części. Dziesiątki interesujących, średniowiecznych zamków, pałaców i ich pięknych ruin, pełnych legend i bajek. Ale który z nich jest najpiękniejszy? Naturalnie większość rankingów umieszcza na pierwszych miejscach zamki w Kamieńcu Podolskim bądź Podhorcach pod Lwowem. Autor reportażu, którym chciałem się dzisiaj z Wami podzielić – Aleksandr Cheban – nie zgadza się z tą opinią. Według niego, najpiękniejszym i najbardziej niezwykłym zamkiem Ukrainy jest warownia w Czerwonogrodzie – wymarłym mieście w obwodzie tarnopolskim. Nie ważne, że nie ma tu ani infrastruktury, ani tak naprawdę samego zamku w jego normalnym rozumieniu. To miejsce o niewiarygodnej energii, powiązane z wieloma legendami, otoczone pięknym krajobrazem. Sceneria jak z „Władcy Pierścieni”, a może „Indiany Jones’a”… . W opinii autora to jego ulubiony opuszczony obiekt na Ukrainie.

Czerwonogród

Czerwonogród

Czerwonogród znajduje się w bliskim sąsiedztwie wsi Nyrkov (rejon Zaleszczyki) w obwodzie tarnopolskim. Uczucie, kiedy przyjeżdża się tu po raz pierwszy jest niesamowite i nie sposób opisać go słowami. Ogromny wąwóz w kształcie półkola, ponad którym, pośrodku, na stosunkowo niewielkim wzgórzu, płynie zamek z basztami-łodziami. Coś wspaniałego!

Celem zdjęć, które widzicie, jest zainteresowanie Was zaginionym miastem, po którym zachowało się niewiele informacji, a i tak pełnych insynuacji i nieścisłości. Po wizycie w Czerwonogrodzie, Aleksandr bywał w kilkudziesięciu zamkach i twierdzach na całym świecie, ale takiego uczucia, jak tutaj, doświadczył ponownie tylko kilka razy.

Swoją nazwę miasto zawdzięcza kolorowi gleby. Czerwoną barwę nadają jej związki żelaza pochodzące z czerwonych piaskowców, które występują w okolicy.

Obecnie z budynków na obszarze Czerwonogrodu zachowały się pozostałości zamku z XVII w. i katolickiego kościoła z XVIII w. Na wzgórzu w pobliżu zamku znajduje się opuszczony cmentarz z kaplicą, w której pochowano szczątki rodziny Ponińskich. Ale może trochę historii… .

Czerwonogród to jedna z najstarszych osad na Podolu. Już w IX istniał tu gród zwany Castrum Rubrum, będący rezydencją ruskich książąt. Niektórzy historycy wywodzą od niego nazwę Grodów Czerwieńskich, a nawet całej Rusi Czerwonej. W XIII w. gród najechali Mongołowie, a wiek później Podole było już pod władaniem Wielkiego Księcia Litewskiego. W 1434 r. Podole zostało włączone do Korony, a Czerwonogród był w tym czasie jednym z jego głównych ośrodków – siedzibą starostwa niegrodowego i powiatu. (Rąkowski, 2006)

Gród przechodził z rąk do rąk. W 1648 r. zdobyli go Kozacy, a w 1672 r. – Turcy. W okresie, w którym władali miastem (do 1699 r.), mieszkańcy całkowicie opuścili miasto. W XVIII w. Czerwonogród określano już jako wieś. Po I rozbiorze Rzeczpospolitej Austriacy skonfiskowali dobra starostwa i w 1778 r. sprzedali je księciu Karolowi Ponińskiemu. To właśnie jemu zamek zawdzięcza rozbudowę i nadanie mu klasycystycznego wyglądu. W 1835 r. Helena Ponińska, dla uczczenia pamięci zmarłych dzieci, zamówiła rzeźbę u znanego rzeźbiarza – Thorvaldsena. Mistrz ukończył swoją pracę 7 lat później. Obecnie jest przechowywana we Lwowskiej Galerii Sztuki. To nie jedyna fundacja Heleny Ponińskiej. W 1846 r. dzięki niej ukończono budowę klasztoru szarytek w pobliskim Nyrkowie. Ostatnią właścicielką zamku była Maria Eleonora z Zamoyskich – wdowa po Adamie Franciszku Lubomirskim. (Rąkowski, 2006)

Po I wojnie światowej – w 1924 r. – w zamku, który już wtedy był w opłakanym stanie, żył nauczyciel wiejskiej szkoły. Przed 1939 r. Czerwonogród był niedużą wsią, liczącą niespełna 400 mieszkańców (w większości Polaków). W nocy z 2 na 3 lutego 1945 r. miejscowość została otoczona przez bojówki UPA. Część mieszkańców schroniła się do kościoła, ale i do niego wdarli się bandyci. Zamordowano około 60 Polaków i spalono wszystkie zabudowania. Gród już się nie odrodził, a pozostałości domów rozebrano. Materiał uzyskany z rozbiórki pałacu, w okresie ZSRR posłużył do budowy chlewni kołchozowych w Nyrkowie. (Rąkowski, 2006)

Zapraszam do obejrzenia zdjęć!

Przedwojenny widok zamku w Czerwonogradzie

Przedwojenny widok zamku w Czerwonogrodzie

Górne części baszt (korony) zostały przywiezione aż ze… Lwowa – na wołach.

Zamek w Czerwonogradzie

Zamek w Czerwonogrodzie

Podobno pobliski kościół, a właściwie to, co z niego pozostało, poddawany jest od niedawna renowacji. Czy jest to prawda? Nie wiadomo… . Spalono go w 1945 r. Obok ruin stoi krzyż z tabliczką w języku polskim i ukraińskim, upamiętniający mord na Polakach dokonany przez UPA. (Rąkowski 2006)

Kościół - Czerwonogród

Kościół – Czerwonogród

Wnętrze kościoła w Czerwonogrodzie

Wnętrze kościoła w Czerwonogrodzie

Na terenie dawnej wsi znajdują się także baraki letniego obozu młodzieżowego „Stokrotka”:

Wnętrze letniego obozu młodzieżowego „Stokrotka”

Niestety w kwietniu 2013 r. połowa jednej z baszt zawaliła się. Spieszcie się więc, aby zobaczyć to miejsce w takiej postaci, w jakiej przedstawiają je zdjęcia.

Zawalony fragment jednej z baszt zamku w Czerwonogrodzie

Zawalony fragment jednej z baszt zamku w Czerwonogrodzie

W pobliżu zamku znajduje się jaskinia o interesującej nazwie „Porosyachka”, gdzie został znaleziony cios mamuta. Obecnie jest on przechowywany w Muzeum Wsi w pobliskich Zaleszczykach.

Po drugiej stronie wąwozu, kilkaset metrów od obozu „Stokrotka”, znajduje się największy równinny ukraiński wodospad (16 metrów). To kaskada Dżurynu – rzeki o tej samej nazwie. Powstanie wodospadu miejscowa tradycja łączy z oblężeniem miasta przez Turków w 1672 r. Napastnicy mieli wówczas przekopać nasadę cypla, a wtedy rzeka runęła w powstały wyłom skalny, co spowodowało wyschnięcie jej zakola osłaniającego miasto i zamek. Jest ono obecnie wąską, bagnistą odnogą Dżurynu. (Rąkowski, 2006)

Wodospad Dżurynu - największy na Podolu

Wodospad Dżurynu – największy na Podolu

Wszystkie zdjęcia pochodzą ze strony Aleksandra Chebana.

Opis historii miejscowości i niektóre informacje zamieszczone we wpisie zaczerpnięto z książki:
Rąkowski G.,Przewodnik po Ukrainie Zachodniej, część II, Podole, Wydawnictwo Rewasz, Pruszków, 2006.

Więcej o historii Czerwonogrodu możecie przeczytać tutaj.

Inspiracją dla tego i innych artykułów z kategorii „Wschód” jest blog English Russia

Reklamy
Categories: O tym się nie mówi, Wschód | Tagi: , | 2 Komentarze

Zobacz wpisy

2 thoughts on “Zapomniane Kresy – zamek w Czerwonogrodzie

  1. tevezinio10

    Świetny artykuł oraz zdjęcia. Ukraina jest niesamowita. Swoją drogą pomyślałem sobie że moglibyśmy zorganizować wypad w góry Ukrainy jeśli miałbyś czas i ochotę w lipcu
    Pozdrawiam

    • Aż się serce kraje, gdy widzi się w jakim stanie jest znaczna część polskich zabytków na obszarze dzisiejszej Ukrainy. Można gdybać, co by było gdyby dziś Czerwonogród i Kresy należały do Polski, ale cóż… .
      Na Karpaty Ukraińskie ochotę bym miał – z czasem może być gorzej, więc nie chcę się deklarować. W tym tygodniu mam „last minute” i planuję w końcu zajrzeć w Beskid Niski. Prawdopodobnie będę gdzieś między Krempną, a Komańczą. Pobyt wśród dziczy dobrze mi zrobi – czas odpocząć od zgiełku miasta na trochę dłużej niż weekend. :).
      Pozdrawiam!

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s

Stwórz darmową stronę albo bloga na WordPress.com.

%d blogerów lubi to: